The addition of the infinitive to the subject or object is one of the syntactic structures in which accuracy plays an important role in the correct understanding the meaning of the verses of the Holy Quran. Sometimes there is disagreement among the scholars who interpret the Holy Book of Quran in determining whether the infinitive is added to the subject or to the object. Translators have sometimes provided an inadequate translation. This article has tried to discover ways to resolve the difference in determining the qualificative role of genitive case and also to provide an expressive translation of this structure by using a descriptive-analytical-critical method and by examining a number of infinitives added to the subject or object in the Holy Quran. The solutions to resolve the dispute are as follows: Paying attention to how the sentences relate to each other, paying attention to the citation of the subject in the verse, paying attention to the reason for using rhetorical devices in the verse, paying attention to the interpretive context (the context of the discussed verse, the guiding purpose of the Surah), paying attention to the verses and narrations of the same subject of the verse and paying attention to the requirements of servant politeness. The use of these solutions in order to provide a correct and expressive translation of the infinitive structure added to the subject or the object is necessary: The use of verb in the translation of the infinitive, the use of an appropriate word for translation of the pronoun, the use of an appropriate word in addition to the accompanying added infinitive, the use of the explanations in parentheses, the avoidance of compression writing and the avoidance of literal translation.

به جرات می توان گفت مهم ترین مساله و مشکل در ترجمه، رعایت اصل «تعادل ترجمه ای» است، به طوری که متن ترجمه برابر و همسنگ و آیینه تمام نمای متن مبدا باشد. جهت دستیابی به این هدف توجه به لایه های مختلف معنایی، از معنای ارجاعی گرفته تا معناهای تجربی، تقابلی، ضمنی، آحاد معنایی، همایشی، سبکی، صرفی و آوایی واژگان در فرایند معادل یابی امری کاملا ضروری است. هرچند ایجاد تعادل و برابری در تمام سطوح و لایه های معنایی ذکرشده بسیار دشوار و گاهی ناممکن می نماید، اما به منظور ارائه ترجمه ای معادل، وفادار، دقیق و مطابق با متن مبدا، مترجم می بایست نهایت تلاش خود را در معادل یابی به کار گیرد. بررسی ترجمه های ارائه شده از قرآن کریم بیانگر عدم توجه و عنایت لازم و کافی مترجمان محترم به اصل «تعادل ترجمه ای» است. به گونه ای که مترجمان، از میان انواع معانی واژگان، که بر اساس آن انواع معادل نیز شکل می گیرد، به طور عموم به انتقال معنای ارجاعی آنها یعنی معنای معجمی و اولیه واژه پرداخته، و از دیگر لایه ها و طبقات معنایی الفاظ، معمولا غافل بوده اند.

بعد از دو مقاله استعاذه و نامهای سوره مبارکه حمد، نیکو مینماید که مقاله را در نوبت سوم، به گزیده ای از ترجمه های زیبا از سوره مبارکه حمد والا و دلربا اختصاص دهم که در تاریخ ادب پارسی قرآنی نام بردارند. و در آغاز شمه ای از شرح حال و اثر این ترزبانان سخن سنج را آورم تا ارزش آن آثار ارزنده نیکوتر جلوه نماید و سپس به تطبیق تاریخی ترجمه ها پردازم تا انشاالله تعالی محققان سخن سنج و زبان شناس را به کار آید. از این رو از سلمان پارسی به سورآبادی و نسفی و میبدی و رازی و کاشفی و کاشانی و لاهیجی و سرانجام ترجمه ای تفسیرگونه به نثر و نظم از نگارنده پرداخته آمد تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

کشف الاسرار و عده الابرار اثر گرانقدر ابوالفضل رشید الدین میبدی در حوزه ترجمه و تفسیر، بخصوص تفسیر عرفانی قرآن است که اغلب پژوهشها در باب این اثر بیشتر حول محور بخش سوم کتاب میچرخد، حال آنکه بخش اول کشف الاسرار ترجمه ای زیبا از آیات و واژه های قرآنی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این نوشتار به تحلیل ترجمه میبدی در سه محور زبان و فکر و ادب میپردازد و بر آن است که نشان دهد که علاوه بر اینکه میبدی از کتابهایی چون لسان التنزیل در ترجمه خویش استفاده کرده، خلاقیت نگاه شاعرانه و عارفانه خویش را در ترجمه آیات نیز دخیل کرده است. از رهگذر این پژوهش در مییابیم که میبدی نه تنها به انتخاب واژه های فارسی معادل لغات عربی دست میزند بلکه به لایه های پنهان معنایی آنها نیز نظر دارد و با رعایت امانتداری اندیشه های صوفیانه و ادبی خویش را در بافت کلام به کار میگیرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

قرآن کریم، سند نبوت و معجزه جاویدان خاتم پیامبران است؛ مسلمانان موظف به خواندن آن بزبان عربی شده اند. از زمان روی آوری غیر عربها به دین اسلام، موضوع ترجمه قرآن کریم و میزان ترجمه پذیری آن چهره نمایانده است و تاکنون نیز ادامه دارد.نگارنده در این نوشتار سعی برآن دارد با اشاره به اهمیت بررسی موضوع ترجمه قرآن، به بررسی تاریخی سیر ترجمه قرآن در جهان و دلایل ضرورت ترجمه قرآن پرداخته و میزان ترجمه پذیری آن را از دیدگاه مذاهب گوناگون تبیین نماید؛ سپس با ذکر استنادات شرعی و ارایه نظرات مراجع تقلید دیدگاه مکتب تشیع را درباره موضوع ترجمه قرآن کریم گزارش نماید.

قرآن کریم بارها به زبان فارسی ترجمه شده و ارزیابی های زیادی نیز از ترجمه های قرآنی صورت گرفته است، ولی در این میان نقد ترجمه دهم هجری که در توجه به ظرافت های زبانی و انتقال پیام، بسیار زیبا، مناسب و کارآمد است، اهمیت و ضرورت فراوانی دارد که تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است. نگارندگان در این مقاله ب ه دنبال آنند تا به معرفی و تبیین این ترجمه ناشناخته پرداخته و با روش توصیفی– تحلیلی به ارزیابی موفقیت مترجم در انتقال پیام الهی، میزان همسانی تاثیر متن قرآن کریم و متن مقصد بر خوانندگان و مخاطبان و میزان برقراری تعادل میان ساختارهای گوناگون متن مبدا و مقصد بپردازند. نتایج تحقیق نشان می دهد که ترجمه مذکور غالبا به ساختارهای نحوی قرآن کریم پایبند نیست، ولی در سره نویسی، ارائه معادل های دقیق و درست از غالب واژگان قرآنی، توجه به ژرف ساخت آیات، امانتداری، توجه به نکات صرفی و انتقال شاخصه های ادبی و بلاغی متن مبدا به زبان مقصد موفق عمل نموده است.

ایرانیان به عنوان بزرگ ترین قوم مسلمان غیر عرب با داشتن سابقه ای کهن در فرهنگ و زبان، نخستین مترجمان کلام وحی به زبان دیگر بودند. این کار در همان روزهای آغاز ارتباط ایرانیان با پیام وحی به طور شفاهی اتفاق افتاد.ایرانیان ابتدا برای فهم پیام قرآن، به آموختن زبان عربی اهتمام ورزیدند و در این میدان تا آن جا پیش رفتند که نخستین کتب بلاغی و لغوی را درباره زبان عربی به رشته تحریر درآوردند و از این راه زبان عربی را از محدوده قومی و محلی درآوردند و آن را به دنیای اسلام شناساندند. پس از گذشت سه قرن از اسلام، ایرانیان عربی دان برای انتقال تعالیم قرآن و اسلام به ساکنان ایران شرقی نیاز شدیدی به ترجمه قرآن به زبان فارسی پیدا کردند. تا پیش از نیمه دوم قرن چهارم ایرانیان بنا به ضرورت تفهیم و تفاهم قرآن ترجمه هایی از قرآن فراهم کرده بودند، اما این کار محدود و بعضا شخصی بود. در این زمان بنا به درخواست امیرنوح سامانی و اجماع علمای مشرق ایران، ترجمه ای رسمی از قرآن کریم به زبان فارسی صورت گرفت. این اقدام تحولی بزرگ در پیشرفت زبان فارسی و نشر معارف اسلامی در مشرق ایران تا ممالک چین و آسیای میانه ایجاد کرد.تا این زمان کلمه «ترجمه» در معنای برگردان یک متن به زبان دیگر، مصطلح نبود. در ابتدا به جای آن واژه «تفسیر» یا «نقل» و گاه «تاویل» را به کار می بردند، اما از نیمه دوم قرن سوم جاحظ بصری این کلمه را به معنای امروزی برای ترجمه متون تاریخی و ادبی به کار گرفت و از قرن پنجم این کلمه به معنای اصطلاحی امروز اختصاصا برای ترجمه قرآن نیز رایج گشت.

یکی از راه های پیشرفت علمی و فرهنگی هر ملتی انتقال دانشها و معارف بشری از راه ترجمه علمی است. همواره مللی که به نحو شایسته این گونه عمل کرده اند شاهد فرهنگ و دانش تخصصی والا و ارزشمندی بوده اند. تاریخ تمدن ملتهای بزرگ جهان چون ایران، یونان، چین و هند گویای این واقعیت است. حتی درباره بهره گیری کشورهای اروپایی از فرهنگ و تمدن مشرق زمین، نقش ترجمه بسیار چشمگیر است.قرآن یکی از معروف ترین کتابهای جهانی با عمق و محتوای بسیار والا همواره مورد استفاده ملل مختلف به ویژه مسلمانان سراسر جهان بوده است و هنوز هم هیچ ملتی از مسلمانان و حتی برخی کشورهای غیر اسلامی خود را بینیاز از آن نمی دانند. بنابراین، ترجمه آن از گذشته های دور به زبان فارسی و دیگر زبانها شروع شده است و روز به روز نیز بر تعداد ترجمه ها و تحقیقات پیرامون آن افزوده می شود. از این رو کتابهای فراوانی در زمینه علوم قرآنی و ترجمه آن به زبانهای گوناگون وجود دارد. حتی برخی از مترجمان زبانهای دیگر، به ویژه اردو زبانان که بیشترین تعداد ترجمه های قرآن را در زبان خود دارند از ترجمه منظوم قرآن دست برنداشته اند و از گذشته های دور ترجمه های مختلف کامل یا جزیی از قرآن به دست داده اند که مقاله حاضر به معرفی تعدادی از آنها می پردازد.   چکیده عربی:یعتبر نقل العلوم والمعارف البشریة کإحدی طرق التنمیة العلمیة، والثقافیة. والشعوب التی استمرت علی هذا النهج بجدارة، وصلت إلی ذروة الثقافة، وقمة العلوم. ولاینم تاریخ حضارات الأمم العریقة فی العالم کإیران، والیونان، والصین، والهند، إلا إلی هذه الحقیقة. ومما یلاحظ فی استخدام البلدان الأروبیة، لثقافة الشرق، وحضارته، هو أن للترجمة دورا بارزا فی هذا المضمار.استفاد مختلف الشعوب خاصة المسلمون فی أنحاء العالم من القرآن بوصفه أکثر الکتب العالمیة شهرة، وعمقا فی المعانی، والمضامین، ومازال المسلمون وحتی بعض الشعوب غیر المسلمة، لایبدون استغناءهم عن هذا الکتاب، ولهذا تمت ترجمته منذ أمد بعید إلی اللغة الفارسیة، وسائر اللغات، وتتزاید هذه الترجمات، والأبحاث علی وتیرة متصاعدة یوما بعد یوم.وهذا الأمر یتجلی فی کثرة الکتب حول العلوم القرآنیة، وترجمتها إلی مختلف اللغات. ولم یترک المترجمون، سیما الأردیین الذین یمتلکون أکثر الترجمات القرآنیة، الترجمة المنظومة للقرآن الکریم، حیث قاموا بترجمات منظومة لکلّ القرآن أو أجزاء منه، وهذا المقال یهدف إلی التعریف بعدد من تلک الترجمات.